ღმერთი

ღმერთი

пятница, 26 апреля 2019 г.

დიდი პარასკევი იესო ქრისტეს ჯვარცმის დღეა.



პრეტორიუმის წინ, რომაელი პროკურატორის სასახლესთან შეკრებილი ხალხი იესოს ჯვარცმას ითხოვდა. სიკვდილამდე ნაწამები ქრისტე, რომელსაც თავზე ეკლის გვირგვინი დაადგეს, პილატეს შორიახლოს იდგა და განკითხვას ელოდა...

უძილო, მოუსვენარმა ღამეებმა გაამძაფრა მისი მწუხარება, შოლტით დასერილი ზურგი მძიმე ჯვარს ელოდა... იდგა მშვიდი და უმანკო. უკიდურესი დამცირება და შეურაცხყოფა ჯვარცმით უნდა აღსრულებულიყო. ჯვარიც მზად იყო, მაგრამ თითქოს რაღაც სხვას ელოდნენ.

გაუთავებელმა დაკითხვამ, ცემამ, ფურთხებამ და აბუჩად აგდებამ სასიცოცხლო ძალები თანდათან დაუშრიტა.

პილატემ არ იცოდა, რა ექნა. დანაშაულიც ვერაფერი წაუყენა, მაგრამ გამოსავალი იპოვა: ებრაული ტრადიციით, ხალხს ორი მსჯავრდადებულიდან ერთ-ერთი უნდა გაეთავისუფლებინა.

ავაზაკ ბარაბასა და ქრისტეს შორის ხალხს არჩევანი უნდა გაეკეთებინა. ხალხი ყვიროდა - ბარაბა, ბარაბაო. იესო რა ვუყოთო, - კითხულობდა პილატე. ხალხი, რომელიც სულ რაღაც ექვსი დღის წინ იერუსალიმში შემავალ უფალს პალმის რტოებითა და "ოსანას" შეძახილებით შეხვდა, გაიძახოდა, - ჯვარს აცვი, ჯვარს აცვი ეგაო...

პასექის პარასკევის მეექვსე საათი იყო. პილატემ ხელები დაიბანა და სამსჯავრო სკამზე დაჯდა - "აჯა, თქვენი მეუფე, მე ბრალი არა მაქვს მაგ მართლის სისხლში" (ლუკა 23,4), თქვენ იკითხეთო. გაბოროტებული ხალხი გაიძახოდა, - ჩვენზე და ჩვენს შვილებზე იყოს მაგისი სისხლიო (მათე 27,25).

პრეტორიუმიდან გოლგოთამდე პალესტინის თაკარა მზით გახურებულ გრძელ გზაზე აუტანელი ტკივილებით გათანგული მიაბიჯებდა სამყაროს მეუფე. მხარზე მძიმე ჯვარი ედო, უამრავი ხალხი მიჰყვებოდა...

უნდა მომკვდარიყო ტანჯვით. ნუთუ სიკვდილის ღირსი რაიმე ქმნა? რის გამო შეისხა ხორცი დიდებით შემოსილმა? ღმერთი იყო და რატომ გახდა ადამიანი? რა აიძულებდა ღმერთს, ხორცი შეესხა, სახვევებში შეხვეულიყო, ბაგაში დედის რძით გამოკვებილიყო, სიკეთის ნაცვლად ბოროტება მოემკო, სიხარულის ნაცვლად - მწუხარება, ცხოვრების ნაცვლად - სიკვდილი, ჯვარზე გაკრული საფლავში დადებულიყო? რა აუცილებლობამ აიძულა ის? ცხადია, ადამიანის სიყვარულის გამო ითმენდა ყველაფერს.

ამ ადამიანებმა კი მისი წმინდა და უმანკო სხეული ორ ავაზაკს შორის ჯვარზე გააკრეს, ლურსმნით ხელ-ფეხი გაუხვრიტეს, წყურვილით გატანჯულს ძმარი და ნაღველი შეასვეს. მისი წმინდა სამოსი ურთიერთშორის გაიყვეს და დასცინეს: - ტაძრის სამ დღეში აღმშენებელო, გამოიხსენ თავი შენი...

დღის თორმეტ საათზე სიბნელემ მოიცვა ქვეყანა. მწუხარებით აღსავსე იესო კი ზეციურ მეუფეს ევედრებოდა: "მამაო, მიუტევე ამათ, რამეთუ არა იციან, რასა იქმან!" მარჯვენით ჯვარცმულმა ავაზაკმა დაინახა ეს უსამართლობა, შეინანა და უდანაშაულოდ დასჯილს სასუფეველში მოხსენება სთხოვა. ამ დროს დედა ღვთისმშობელიც ჯვარცმულის ფერხთით იდგა, მხოლოდშობილი ძის ტანჯვით გამოწვებული უმძიმესი ტკივილი მახვილივით უსერავდა გულს.

იესომ ჯვრიდან დაინახა მტირალი დედა, შეებრალა და საყვარელ მოწაფეს, იოანეს, ჩააბარა: "დედაო, აჰა შენი ძე!" ხოლო იოანეს უთხრა: "აჰა დედა შენი!" (იოანე 19,26).

მეექვსე საათიდან მეცხრე საათამდე წყვდიადმა მოიცვა არემარე. მეცხრე საათზე მაცხოვარმა ხმამაღლა წარმოთქვა: "მამაო, ხელთა შენთა შევვედრებ სულსა ჩემსა" (ლუკა 23,46) და სული განუტევა. დაბნელდა მზე, მიწა შეიძრა და საფლავები გაიხსნა, იერუსალიმის ტაძრის კრეტსაბმელი შუაზე გაიპო. სამყარომ შეიცხადა კაცობრიობის უკიდურესი სისასტიკე. წინასწარმეტყველება აღსრულდა.

აღსრულდა ნება ღვთისა, მოვიდა სოფლად მხსნელი, რომელსაც სულიერ სიბნელეში მყოფი, ღმერთს დაშორებული და ჭეშმარიტ ბედნიერებას მოკლებული კაცობრიობა ეშმაკის მონობისაგან უნდა გაეთავისუფლებინა, აღედგინა შეწყვეტილი კავშირი ღმერთთან და დაებრუნებინა მისთვის დაკარგული ნეტარება.

დიდი პარასკევის ღვთისმსახურება იესო ქრისტეს ჯვარცმას, ჯვრიდან გარდამოხსნასა და დასაფლავებას იხსენებს. წირვა არ აღესრულება, რადგან ამ დღეს ცოდვებისაგან ჩვენს გამოსახსნელად უფალმა საკუთარი თავი შესწირა მსხვერპლად. სრულდება სამეუფო ჟამნი, რომლის დროსაც კვლავ იკითხება სახარება მისი ვნების შესახებ.

დიდი პარასკევის სერობა მაცხოვრის ჯვრიდან გარდამოხსნასა და დასფლავებას ეძღვნება და, ჩვეულებრივ, შუაღამისას, ორ საათზე აღევნილება, რადგან სწორედ ამ დროს მიიცვალა ჯვარზე იესო ქრისტე. მსახურების დაწყებამდე ტაძრის შუაგულში მზადდება ამაღლებული, ყვავილებით მორთული სადგამი - "საფლავი", საკურთხეველში კი, წმინდა ტრაპეზზე, დააბრძანებენ გარდამოხსნას, საგანგებოდ მოხატულ დიდ ქსოვილს, რომელზეც საფლავში მაცხოვარია ამოქარგული.

საგალობლები, რომლებიც ამ დროს იგალობება, იესო ქრისტეს ვნებასა და ჯვარცმას ასახავს. სვიმეონ ღვთისმიმრქმელის ლოცვის გალობისას შავ, სამგლოვიარო სამოსში გამოწყობილი მღვდელმსახური აკმევს გარდამოსხნას, რომელიც ჯერ კიდევ საკურთხეველშია, რომელიც ჯერ კიდევ საკურთხეველშია დასვენებული, "მამაო ჩვენოს" გალობის შემდეგ კი ტროპარის, "მშვენიერმა იოსებ ძელისაგან გარდამოხსნა უხრწნელი გვამი შენი", გალობით მღვდელმსახურები წმინდა ტრაპეზიდან, როგორც გოლგოთიდან, აიღებენ გარდამოხსნას, თავს ზემოთ ასწევენ, საკურთხევლიდან გამოასვენებენ, ტაძარში შემოატარებენ. ამის შემდეგ სამღვდელოება და მლოცველები დიდ მეტანიას ასრულებენ გარდამოხსნის წინაშე და ეამბორებიან მას.

გარდამოხსნა ტაძრის შუაგულში არასრული სამი დღის განმავლობაში რჩება - მაცხოვარი ხომ აღდგომამდე სამი დღე იყო საფლავში.

სერობის შემდეგ, საღამოს, შესაძლოა მწუხრიც, ე.წ. ღვთისმშობლის გოდებაც, აღევლინოს.

დიდი პარასკევი მთელი წლის განმავლობაში ყველაზე მძიმე მარხვის დღეა, როცა მოძღვრის კურთხევით მორწმუნეთაგან ზოგი მთელი დღის განმავლობაში არაფერს ჭამს, ზოგი კი პურისა და წყლის გარდა არაფერს იხმევს.

karibche.ambebi.ge



пятница, 22 февраля 2019 г.

უნდა გვიყვარდეს თუ არა საკუთარი თავი?!


უცნაურია, მაგრამ თვითუარყოფა, როგორც წესი, ქრისტიანული ეთიკის განუყოფელი ნაწილი ჰგონიათ. არისტოტელე ადამიანს საკუთარი პიროვნების სიყვარულს როცა ასწავლის, ჩვენ ვგრძნობთ, რომ მისი წვდომა ქრისტიანულ სიმაღლეებს ვერ უახლოვდება. უფრო რთულადაა საქმე, როდესაც ფრანცისკო სალელი თავისი ნაწარმოების სპეციალურ თავში მკაცრი გრძნობების გამოხატვას საკუთარი პიროვნების მიმართაც კი გვიკრძალავს და გვირჩევს მხოლოდ „მშვიდობიანი და მშვენიერებით აღვსილი სულისკვეთებით“ დავკმაყოფილდეთ.

იულიანა ნორიჩსკაია მშვიდობას და სიყვარულს არა მხოლოდ სხვისადმი, საკუთარი თავის მიმართაც ქადაგებს, მაგრამ არც ეს თვალსაზრისი გახლავთ ქრისტიანული სულისკვეთება. ბოლოს, მივაქციოთ ყურადღება, რას გვასწავლის მაცხოვარი: გვიყვარდეს მოყვასი, როგორც საკუთარი პიროვნება და წარმოვიდგინოთ, რა საშინელება იქნება, თუ ჩვენი თავი არ გვეყვარება. ამასთან, ახალ აღთქმაში ვკითხულობთ: „ვისაც თავისი სული უყვარს, დაკარგავს მას; და ვისაც თავისი სული სძულს ამქვეყნად, საუკუნო სიცოცხლისათვის შეინახავს მას” (იოან. 12:25), ანუ ადამიანს თავისი თავი უნდა უყვარდეს, მაგრამ არა ამქვეყნიური დროებითი ცხოვრებისათვის (ლუკა 14:26).

ჩვენ არ გვსურს მივჩქმალოთ გაჩენილი წინააღმდეგობა და განვმარტავთ: გარკვეულ მომენტამდე საკუთარი თავის სიყვარული კარგია, ხოლო იმის იქით – ცუდი. აქ საქმე სიყვარულის ხარისხით არ არის განპირობებული. შედეგების გათვალისწინებით, არსებობს, ერთი შეხედვით, საკუთარი პიროვნების სიყვარულის უარყოფის სრულიად ურთიერთსაწინააღმდეგო ორი სახე.

პერსი ბიშ შელი როდესაც ამტკიცებს: „საკუთარი პიროვნების სიძულვილი მრისხანების წყაროა“, ხოლო მეორე, უფრო გვიანდელი პოეტი გმობს იმ ადამიანებს, რომლებსაც „მოყვასი ისე ეთაკილებათ, როგორც საკუთარი თავი“. ერთიცა და მეორეც, არცთუ იშვიათ, მაგრამ, ერთმნიშვნელოვნად, არაქრისტიანულ გამოვლინებას უპირისპირდება, რადგან თუ ადამიანს თავისი ეგოისტური გრძნობები ცხოველს ამსგავსებს, მასში სიძულვილი იმძლავრებს და ბოლოს, ეს ბოღმა მას ნამდვილ დემონად გადააქცევს; ან კიდევ, როდესაც პიროვნება, ღმერთის მადლით, თავის უწმინდურებას თვალნათლივ ხედავს და საუბედუროდ, არ იჩენს ღვთისადმი მორჩილებას, მას ადამიანებზე და მათ შორის, საკუთარ თავზეც „დაბალი შეხედულება“ უყალიბდება, აქედან კი მასში ცინიზმი, სისასტიკე ან ერთდროულად, ერთიცა და მეორეც, იბადება. ამ საშიშროებისგან ის ქრისტიანებიც კი არ არიან დაზღვეულნი, რომლებიც ადამიანს შესაბამისად ვერ აფასებენ. ასეთები, როგორც სხვათა, ისე საკუთარ ტანჯვას აზვიადებენ.

ადამიანს თავისი პიროვნება შეიძლება იმის გამო უყვარდეს, რომ მან საკუთარ თავში და ზოგადად, ადამიანში ღმერთის ქმნილება დაინახა და თუ თვალსაზრისი ასეთია, როგორებიც უნდა იყვნენ ეს ქმნილებანი, მათ მიმართ პიროვნებას სიყვარულის და გულმოწყალების გრძნობა უძლიერდება. სხვა შემთხვევაა, როდესაც ვინმემ შეიძლება საკუთარი თავი სამყაროს ცენტრადაც წარმოიდგინოს და სხვისი სარგებელი თავის სარგებელს ანაცვალოს. არა მხოლოდ უნდა შევიჯავროთ, არამედ საბოლოოდ უნდა ამოვძირკვოთ ეს მეორე, ეგრეთ წოდებული, თვითმოყვარეობა. ქრისტიანი ამ გრძნობის წინააღმდეგ დღენიადაგ უნდა იბრძოდეს. ქრისტიანს სამყაროში, როგორც ბიბლიურ ნოეს, ყოველი არსება უნდა უყვარდეს, ყოველ პიროვნულ „მე“-ზე ზრუნავდეს, თუმცა „მე“-ში ცოდვაც არ უნდა ხიბლავდეს.

საკუთარ თავში გაჩენილი ანგარების გრძნობის წინააღმდეგ ბრძოლა ქრისტიანს მოყვასის სიყვარულს ასწავლის. იმედი მაქვს, როდესაც მოყვასს ისევე შევიყვარებთ, როგორც საკუთარ პიროვნებას, ადვილად მივხვდებით, რა არის საკუთარი თავის ჭეშმარიტი სიყვარული და ამის შემდეგ, ჩვენში შენიღბულად მოკალათებულ მიკერძოებულობას მოწყალების გრძნობა ჩაანაცვლებს. ამ შეგრძნებების საპირისპიროდ თავმოძულე არაქრისტიანის შესახებ უნდა ითქვას: მას სძულს ყოველი „მე“ და ყოველივე იმას, რასაც ადამიანები ღვთის ქმნილებას უწოდებენ, კატეგორიულად ვერ ეგუება. დადებითად ის მხოლოდ ერთს – საკუთარ „მე“-ს აფასებს და მას შესაბამის პატივსაც მიაგებს და, როდესაც რწმუნდება, რომ ეს „ძვირფასი ინდივიდი“ სიბინძურით არის აღვსილი, მისი სიამაყეც ილახება.

სწორედ ამიტომ, რისხვას დასაწყისში სწორედ თავის ინდივიდუალურ „მე“-ს დაატეხს, ხოლო შემდეგ, რეალურად თუ თავის გრძნობებში, ყველა დანარჩენს მიწასთან ასწორებს. ბოლოს, ამ ბრძოლაში ის მაინც ღრმად თავმოყვარე რჩება, თუმცა მისი თავმოყვარეობა უკვე შიგნიდან გარეთ გამოხეთქავს და მისი არგუმენტიც მარტივია: „თუ მე არა, სხვა რატომ?“ ეს იგივეა, რასაც ტაციტუსთან ცენტურიონი ამბობს: „უფრო მკაცრად, რადგან მე ბევრი მაქვს გადატანილი“.

ბოლოს, უნდა ითქვას, რომ უგუნური ასკეტიზმი სულს ამახინჯებს, გონივრულ „მე“-ს გვავიწყებს. ჭეშმარიტება კი ისაა, რომ უსიყვარულობაზე უმჯობესი საკუთარი პიროვნების სიყვარულია; საკუთარი პიროვნების სიყვარული მოყვასის სიყვარულის საწინდარია.

კლაივ ლუისი





среда, 23 января 2019 г.

აქ ხილულ ოცნებას - გალაკტიონ ტაბიძე


აქ ხილულ ოცნებას
თან სდევენ ჯადონი,
თოლია ქორსა ცვლის,
არწივს - იადონი.
ორ საწყისს ინახავს
ახალი ათონი, -
აქ გული მონაა
და თანაც ბატონი.
აქ მუხა შრიალებს,
იქ ზეთისხილია,
თუ ზღვის და ზღვის პირის
მძაფრი ჭიდილია -
გზნებასთან მზის ჩასვლის
ჰყვავის იდილია, -
აქ გული მონაა
და თანაც ბატონი.
უწესო აყრუებს
უბადლო ზრდილობას.
ბუკის ხმა ზღვის პირას
თუ იწვევს ყრილობას,
მეომარს ჩონგური
უამებს ჭრილობას, -
აქ გული მონაა
და თანაც ბატონი.
ომსა ცვლის მშვიდობა
და ნგრევას - შენება,
სიტლანქეს სულისას
ცვლის სულის მშვენება,
წყალს - ღვინო, დღეს - ღამე,
სიცხადეს - ჩვენება, -
აქ გული მონაა
და თანაც ბატონი...