ათონის მთა.

ეშმაკის ტაქტიკა - კლაივ ლიუისი

კლაივ სტეპლ ლიუისი //ინგლ// Clive Staples Lewis;1898 წლის 29 ნოემბერი, ბელფასტი. დიდი ბრიტანეთი -1963 წლის 22 ნოემბერი, ოქსფორდი. დიდი ბრიტანეთი//.ინგლისელი და ირლანდიელი მწერალი, მეცნიერი და ღვთისმეტყველი. ასევე ცნობილია მხატვრული ნაწარმოებებით ფენტეზის სტილში. ოქსფორდის ლიტერატურული ჯგუფი ინკლინგები ერთ-ერთი გამოჩენილი წარმომადგენელი //ვიკიპედია//.


ეშმაკის ტაქტიკა (1942)

კ: ლიუისი (S.Lewis)

«ჩემო ძვირფასო ვორმვუდ, წუხილით შევიტყე რომ შენი პაციენტი გაქრისტიანდა. ნუ გექნება იმედი რომ გადაურჩები ჩვეულებრივ სასჯელს...ამასობაში ჩვენ არ უნდა შევეგუოთ ჩვენს უბედობას. უსარგებლოა სასოწარკვეთა: ასობით ასეთი მოქცეული სრულწლოვანი ისევ დაგვიპყრია მტრის ბანაკში ცოტა ხნით მათი ყოფნის შემდეგ. ისინი ეხლა ისევ ჩვენთან არიან.

პაციენტის ყველა მენტალური და ფიზიკური უნარი ისევ ჩვენს სასარგებლოდაა.»

რამოდენიმე სიტყვით:
დავუპირისპიროთ ჩვენთვის საინტერესო საგანი იმას რაც არაა კარგი და გავიგებთ კარგია თუ არა ჩვენთვის საინტერესო საგანი.

Screwtape არის ბებერი დემონი რომლის სამუშაოცაა დედამიწაზე ბოროტების და ტანჯვის რაოდენობის ზრდა.

მის გასაკეთებლად ის ყურადღებით არჩევს ზოგ ადამიანს და ტანჯავს მათ ცდუნებებით რათა მოაშოროს ისინი უფლის სულს.

მისი მოწაფეა მისი ძმისშვილი Wormwood. ბიძა ძმისშვილს უგზავნის დაწვრილებით ინსტრუქციებს თუ როგორც უნდა გამოიყენოს მან ადამიანის სისუსტეები და როგორ უბიძგოს მას მუდამ ცოდვის ჩადენისკენ.

ს. ლიუისის ერთდროულად შოკის მომგვრელი და სასაცილო სატირა «ეშმაკის ტაქტიკა» პოპულარული გახდა გამოცემისთანავე, გაიყიდა ნახევარ მილიონზე მეტი ეგზემპლარი.


იმხანად გავრცელებული ათეიზმისთვის, მატერიალიზმისთვის და ეგზისტენციალიზმისთვის გაცემულმა ამ ბრწყინვალე პასუხმა მოხიბლა ის მკითხველი რომელიც ჩვეულებრივ უარყოფდა ქრისტიანობას როგორც მორალური შთაგონების წყაროს.

Screwtape დაუღალავად და მუხლჩაუხრელად უბიძგებს საცოდავ კაცს ცოდვათა ჩადენისკენ და იმის დაჯერებისკენ რომ ადამიანური პროგრესი შეუძლებელია.

ამ თხზულების კითხვა გამოწვევაა იმიტომ რომ მასში ყველაფერი წარმოდგენილია მორალური თვალსაზრისის საწინააღმდეგოდ.

მუდამ უნდა გვახსოვდეს რომ მტერს უძახიან ღმერთს და რომ ეშმაკების მიერ შეთავაზებული ცხოვრების წესი უპირისპირდება კარგი ქრისტიანის ცხოვრების წესს.

ასე მაგალითად Screwtape ჩივის რომ მტერმა ანუ ღმერთმა ადამიანებს მისცა სიკეთის არჩევის თავისუფლება და რომ ღმერთს მართლაც უყვარს ეს ჭიაღუა ადამიანი.

და თავის ერთ-ერთ წერილში ის წერს:
«უნდა გავიგოთ რომ ღმერთს მართლაც უყვარს ადამიანი და მისი შეწევნაც არაა სუფთა პროპაგანდა. ეს უფრო თავზარდამცემი ჭეშმარიტებაა. მას მართლაც უნდა სამყაროს შევსება თავისი პატარა და საზიზღარი ასლებით».

წიგნის ყოველ თავი ეხება ცალკეულ ცდუნებას-ქედმაღლობას,ავხორცობას,მოყვასის სიყვარულის ნაკლებობას,რომლებსაც მიაწერს გონიერ და სულით სავსე არსებებად წარმოდგენილ ურწმუნოებს.

პირველი შეტევა:
ლიუისი წარმოგვიდგენს Screwtape-ს და Wormwood-ის მიერ შერჩეულ მსხვერპლს. ესაა მარტოხელა ახალგაზრდა. ეშმაკები ცდილობენ მის დაახლოებას მრავალ არც ისე სასურველი ზნეობის ქალთან.

მაგრამ თავზარდაცემული დემონები მალე დაასკვნიან რომ კაცს შეუყვარდება კარგი ოჯახიდან გამოსული და კარგი რეპუტაციის მქონე ქრისტიანი ქალიშვილი.

ისინი დაასკვნიან რომ ეხლა ამაოა ახალგაზრდის გზიდან აცდენის მცდელობა და გადაწყვეტენ მისი სულიერი განცდების გარყვნა-შელახვას.

ახალგაზრდა ტრიალებს ქრისტიან ინტელექტუალთა წრეებში და ეშმაკები ხელს არ უშლიან მას ამაში.

ისინი ახალგაზრდას იზიდავენ მოდური იდეებისკენ რომელთა თანახმადაც ეკლესია არის მისი დამფუძნებლის ჩანაფიქრის ბიუროკრატიული გადაგვარება,იესო კი იყო უბრალო ისტორიული პერსონაჟი და არა ღვთაებრივი ფიგურა,და ქრისტიანობა თავისთავად არაა საკმარისი და «უკეთესი» საზოგადოების შესაქმნელად მას უნდა დაემატოს სოციალური პროგრამები.

ეშმაკები ახალგაზრდას არწმუნებენ იმაში რომ ქრისტიანობა თავისთავად მოძველებულია და მის გასაცოცხლებლად უფრო დიდ საზოგადოებაში ქრისტიანობას უნდა მიეცეს უფრო «სექსი» ხასიათი.

ამ ხრიკმა გაჭრა. კაცი მაშინ დადიოდა მსუბუქი ყოფაქცევის და მასზე ბევრად უფრო დაწინაურებულ ინტელექტუალთა წრეში.

Screwtape- მ მას ჩაუნერგა სიამაყე თავისი საკუთარი სულიერი უნარებით.

ეშმაკის გეგმით ახალგაზრდას უნდა ეგრძნო რომ ის ჩვეულებრივ ქრისტიანებზე უკეთესი ქრისტიანია. Screwtape ეუბნება Wormwood-ს:

" მას იზიდავს ვიწროში წრეში საიდუმლოდ ყოფნა. ითამაშე ამ გრძნობაზე,ასწავლე მხიარული სახის მიღება ურწმუნოთა ლაპარაკის მოსმენისას."

ისტორია ხდება ინგლისში ომის დროს,როდესაც ადამიანები ცხოვრობდნენ მკვლელი ყუმბარების ჩამოცვენის შიშით. ეს პერსპექტივა მოსწონს Wormwood-ს,მაგრამ Screwtape ეუბნება რომ ჯობია რომ მათი მსხვერპლი ცოცხალი დარჩეს.

ეშმაკების კაცი გადაურჩა ომს. ისინი შესძლებენ მათთვის ყველაფერი სასურველის გაკეთებას როდესაც ის 50 წლისა გახდება.

ამ ასაკის ადამიანები იოლად იკარგებიან სულიერ უდაბნოში.

უსახური და მოსაწყენი ყოველდღიურობა,ახალგაზრდობის იმედების გაცრუება და წარუმატებელი სიყვარულები ეშმაკებისკენ გადახრის ადამიანს.

მოზეიმე Screwtape წერს: "სულიერი რეურსების ამოწურვის და სულიერი სიცარიელის გაჩენის საუკეთესო პირობები იქნება ის რუხი,უსახური ცხოვრება რომელსაც ჩვენ მათ შევუქმნით და ჩვენ მათ ვასწავლით ჯავრით რეაგირებასაც".

Screwtape შემდეგ ცბიერი ტონით აღნიშნავს რომ ეშმაკების პოზიციას აძლიერებს ადამიანის წარმატება და სიმდიდრე ვინაიდან სიმდიდრე ადამიანს მიაჯაჭვებს სამყაროზე და მატერიალურ საზრუნავზე.

განა ნამდვილად სჭირდება ღმერთი სახელგანთქმულ და პოპულარულ ადამიანს?

ეშმაკის მიზანია,მაშ, ადამიანის კიდევ უფრო დაბმა ამ სამყაროს მატერიალურ საზრუნავზე რაც იოლდება ადამიანის ხანში შესვლასთან ერთად.

სამაგიეროდ ეშმაკების სამუშაოს ბევრად უფრო ართულებს ახალგაზრდული //ან გულით ახალგაზრდების// სპონტანურობა და სიცოცხლის სიყვარული.

ფინალური შეტევა:
Screwtape-ს მთავარი მიზანია არ დაუშვას მისი მსხვერპლის მიერ საკუთარი თავის რამენაირად შეცნობა. მას უნდა მსხვერპლის ჩაკეტვა მის დაუმუშავებელ-დაუხვეწავ ემოციებში რომლებიც შეუძლებელს ხდიან აზროვნებას და ობიექტურობას.

ლონდონზე ბომბების ცვენის დროს Wormwoodი ამბობს რომ კარგი იქნებოდა მათ მსხვერპლში ცოტა ლაჩრობის შეშხაპუნება. მაგრამ Screwtape უარყოფს ამ წინადადებას იმიტომ რომ ლაჩრობა აჩენს სირცხვილს რამაც შეიძლება ბიძგი მისცეს საკუთარი თავის გადაფასებას და გააჩინოს უკეთეს ადამიანად გახდომის სურვილი.

ეშმაკთა დუეტი ყველაფერს აგდებინებს ხელიდან თავის მსხვერპლს,უარს ათქმევინებს მას მის პასუხისმგებლობებზე და გადაწყვეტილებებზე,ყველაფერზე რისი მეშვეობითაც ადამიანი უკეთესი ხდება.

ეშმაკები თავის მსხვერპლს აგონებენ აზრს რომ ისაა თავისი საკუთარი ბედის გამგებელი და მას სულ არ სჭირდება ღმერთის დახმარება. Screwtape-სთვის უბედურებათა ხანაში სიამოვნება იყო დაგეყოლიებინა და გადაგებირებინა ადამიანი სწორედ მაშინ როცა მისი საშველი ახლოს იყო//თუ კი უბედურმა ეს იცოდა//".

ეშმაკების მსხვერპლმა დაინახა ბომბის მიერ აოხრებული სახლის კედელზე გადმოკიდული დამწვარი ადამიანი და დემონებმა გაიხარეს.

მათ ეგონათ რომ მათ ეს უბედური ბოლოს და ბოლოს დაარწმუნეს იმაში რომ სიცოცხლეს არა აქვს არავითარი აზრი,რომ სიცოცხლე უაზრო კოშმარია და მეტი არაფერი.

მაგრამ ეშმაკების მიერ დევნილი ადამიანი თავის მდევრებს აოცებს იმით რომ ნანგრევებშიც სცნობს სიცოცხლის სასწაულს.

ის ეხლა გაექცა ეშმაკს.

Screwtape ადამიანს აღწერს როგორც "ცხოველს, ლოგინში ნაშობ რაღაცას".

მაგრამ ეშმაკის მიერ ცხოველად გამოცხადებული ადამიანი ეხლა სიცოცხლეს ხედავს ღმერთის თვალით.

ბოლო შენიშვნები:
ლიუისმა თავისი "ეშმაკის ტაქტიკა" უძღვნა თავის მეგობარ ჯ.რ.ტოლკიენს.

ლიუისს მეორე მსოფლიო ომის პირველ წლებში ბიბისით უკვე მიჰყავდა რადიოფონური ქრონიკები ათწუთიანი საუბრები და ამიტომ უკვე ცნობილი იყო.

ქრონიკები მუდამ ეხებოდა ქრისტიანად მოქცევას და მორალს.

"ეშმაკის ტაქტიკის" წერილებში ზოგი ხედავდა იმ დროის პოლიტიკური მოვლენების ასახვას. მაგრამ ავტორს ყველაზე მეტად აინტერესებდა ადამიანის შინაგანი ცხოვრების საკითხები და გადაწყვეტილებები რომლებსაც ვიღებთ ყოველ დღე.

წიგნის რამდენადმე მოდიდან გასული მორალი ისევ მოქმედებს და ლიუისის აშკარად ქრისტიანული თვალსაზრისის მიუხედავად მკითხველებს იოლად შეუძლიათ წიგნის ეშმაკების ჩანაცვლება თავისი სკუთარი დემონებით.

ლიუისის სამყარო არის სიკეთის და ბოროტების დაპირისპირება. და ეს პოზიცია უფრო დამაჯერებელია ვიდრე არადამაჯერებელი.

ყოველ შემთხვევაში ის გვაფიქრებს იმაზე თუ როგორ ვიაზრებთ და ვამართლებთ ჩვენს საკუთარ აზრებს და მოქმედებებს.

წიგნის წაკითხვის შემდეგ ადამიანს რჩება აზრი რომ ჩვენში არის რაღაც რაც წინააღმდეგობას უწევს კორუფციას და გარყვნილებას და ჩვენი საკუთარი მეობის ერთგულების შენარჩუნებით ჩვენ შეგვიძლია ამ წინააღმდეგობის გაძლიერება....

http://givargi.blogspot.com/2013/02/clive-staples-lewis-1898-29.html

საკრალურის კრიზისი

ფოტოზე: ფრანგი ლიტერატურათმცოდნე, თანამედროვეობის ერთ-ერთი მნიშვნელოვანი რელიგიის ფილოსოფოსი და კულტურის ანთროპოლოგი რენე ჟირარი (დაიბადა 1923 წელს)


რენე ჟირარი: საკრალურის კრიზისი

«დღეს ერთ პურიტანიზმზე უარს მხოლოდ მეორე პურიტანიზმში გადასავარდნად ამბობენ. ადამიანებს აღარ ართმევენ სექსუალობას, მათ ართმევენ იმას, რაც ადამიანისთვის კიდევ უფრო აუცილებელია, ესაა აზრი. ადამიანი არ ცხოვრობს მხოლოდ პურით და სექსუალობით. თანამედროვე აზრი უმაღლესი კასტრაციაა, ვინაიდან ეს არის თვით აზრის, მნიშვნელობის კასტრაცია. ყოველი ადამიანი მეზობელს იმის გასაგებად უთვალთვალებს, ხომ არ სწამს მას რამისა.» (რენე ჟირარი, «სამყაროს დაარსებიდან დამალულ ამბებზე»)

ცნება «საკრალური» გვაფრთხობს, ვინაიდან ის როგორც ერთადერთი რამის ღირებულად მიჩნევა და ყველაფერი დანარჩენის უარყოფა გვესმის. აქედანაა ბრმა და მოძალადე ჟინი, რომელიც უპირატესობას «საკრალიზაციად» წოდებულ ქცევას ანიჭებს, ეს შეიძლება გამოვლინდეს ისეთ ერთმანეთისგან განსხვავებულ სფეროებში, როგორებიცაა რელიგია, პოლიტიკა, კინემატოგრაფია, მუსიკა, სპორტი. სპორტსმენებს ხომ ზოგჯერ «სტადიონის ღმერთებს» უწოდებენ. მაგრამ საკრალურის ცნება მხოლოდ ამ ჟინიან ასპექტს არ აღნიშნავს. ის ასევე ღირებულებათა გარკვეულ რაოდენობაზე მიუთითებს, რომელთა გარეშე სიცოცხლე ბარბაროსობად გადაიქცევა. ისე ხდება, რომ ბავშვს ხელს არ ახლებენ, იმიტომ, რომ ის უმანკოებას და მის მიღმა სიცოცხლის მშვენიერებას განასახიერებს.

დიდი რუმინელი რელიგიის ისტორიკოსის, მირჩა ელიადეს აზრით, რელიგიების და მითების შესწავლა სიცოცხლის ღრმა აზრს ავლენს. საკრალურის სამყარო შეგვახსენებს, რომ იგი არის სამყარო, რომელშიც ადამიანთა აზრით, სიცოცხლეს უმაღლესი, ღვთაებრივი წყარო აქვს. აქ ყველაფერი დაკავშირებულია არსთან, რომელიც უზენაესი, ფუნდამენტური რეალობაა, საიდანაც ყველაფერი გამომდინარეობს და რომელიც თავად არსაიდან გამომდინარეობს. სამყარო არის ამ არსის მანიფესტაცია საწყისი ენერგიის ამოფრქვევით. ადამიანებისათვის საკრალურის განცდა, სიცოცხლის ამ წყაროსთან დაკავშირებას ნიშნავს სამყაროზე უზენაესი სამყაროს ხატის ზედდებით. ეს ხდება გარკვეული სივრცის (ტაძარი), გარკვეული დროის (დღესასწაული), გარკვეული ცხოვრების წესის (არსის გაცნობიერება სიცოცხლის მანძილზე) მეშვეობით. მიუხედავად ამისა, საკრალურს აქვს ძალისმიერი, მოძალადე ასპექტებიც, როგორ უნდა გავიგოთ ეს პარადოქსი?

რენე ჟირარის აზრით, საზოგადოებების სათავეში ძალადობას ვხედავთ. სწორედ ძალადობაში აძევებს ადამიანი ძალადობას, კოლექტიურად, საერთო თანხმობით, მსხვერპლის შეწირვით. ამ მსხვერპლის, ნამდვილი განტევების ვაცის შეწირვა, ძალადობისაგან განმუხტვის საშუალებას იძლევა. მაგრამ ძალადობისაგან განმანთავისუფლებელი მსხვერპლშეწირვაც ძალადობას ატარებს. ამიტომ გვაქვს მსხვერპლის შემწირავ საზოგადოებებში «დესაკრალიზაციის» პერიოდები. მოულოდნელად ხდება მსხვერპლის შემწირველთა მსხვერპლად შეწირვა, რაც მსხვერპლის შეწირვის სქემის არაცნობიერად განმმეორებელი სიკვდილით დასჯით ხდება. მსხვერპლის შემწირველებიც თავის რიგზე განტევების ვაცები ხდებიან... ამის შემდეგ, დესაკრალიზატორებს იგივე ხვედრი ერგებათ. აქედან განუწყვეტელი ძალადობის შესახებ ვასკვნით. ძალადობა მსხვერპლის ზედიზედ შეწირვით ხან რელიგიურ, და ხან ანტირელიგიურ სახეს იღებს და რიტმს აძლევს საზოგადოებების ცხოვრებას. შეიძლება თუ არა აქედან დაძრომა?

რენე ჟირარის მიხედვით, ამ არქაული სტრუქტურის ალტერნატივა იუდაიზმმა და ქრისტიანობამ შექმნეს. როგორ? დემისტიფიკაციით მითებისა, რომლებსაც საზოგადოებები ჩვენთვის იმის ასახსნელად იგონებენ, რომ ჯალათები უმანკოები და მსხვერპლნი კი, დამნაშავენი არიან. მაგალითად, ნაცისტებმა მოიგონეს ზღაპრები იმის სათქმელად, რომ ისინი უმანკოები გახლდნენ და ებრაელები დამნაშავეები იყვნენ.

პროფეტური ქმედება მდგომარეობს მითების დაგმობაში, რომლებსაც კულტურები ძალადობის გასამართლებლად ჰქმნიან. სწორედ ამას ნიშნავს კერპების იუდაური კრიტიკა. ყველაფერი არაა ბუნებრივი, ყველაფერი არაა ღვთაებრივი. შეუძლებელია ღმერთისა და სამყაროს აღრევა. ღმერთი ტრანსცენდენტურია, უხილავია, ჰარმონიაა და ესე იგი ერთია. ის არაა ხილული, ხორციელი, მრავალნაირი. მონოთეიზმის ძალა ძალადობის რადიკალური კრიტიკაა.

ეს კრიტიკა ქრისტესთან ერთად ღრმავდება. მსხვერპლის შეწირვა არაა უბრალოდ დაგმობილი, ის შებრუნებულია. ქრისტე არ ითხოვს მსხვერპლს, მეტიც, ის თვითონ იღებს მსხვერპლეს, თავს სწირავს და ამით ის ადამიანებს მათი საკუთარი თავის წინაშე აყენებს. მსხვერპლის შემწირავი ადამიანები ღმერთს არ მოსწონს. ისინი უმანკოს წინააღმდეგ მუდამ ძალადობენ. ღმერთისთვის პატივის მიგების მაგივრად, ისინი ღმერთს და მასთან ერთად უმანკოს ჰკლავენ. საკრალურის რელიგიას უმანკოების რელიგია უნდა დავუპირისპიროთ, რომელიც უმანკო მსხვერპლთა მოთქმას არ ახშობს. ჭეშმარიტი რელიგია უმანკოების, როგორც ასეთის პატივისმცემელი რელიგიაა.


ბერტრან ვერჟელი, «ფილოსოფოსთა ბულვარი რენესანსიდან დღემდე», გამომცემლობა მილანი, 2005 წელი 

თარგმანი გიორგი მარჯანიშვილისა 

ai-ia.info

მსოფლიოს 5 ყველაზე ლამაზ დამწერლობას შორის ქართული მე-3 ადგილზეა

მსოფლიოს ხუთ ყველაზე ლამაზ დამწერლობას შორის ქართული მე-3 ადგილზეა. აღნიშნულის შესახებ გამოცემა matadornetwork.com წერს, სადაც ქართული დამწერლობის შესახებ მკითხველს საინტერესო ინფორმაციას აწვდის და ერთგვარ პოლიტიკურ შეფასებასაც აკეთებს.

აი რას ვკითხულობთ სტატიაში:

დამწერლობის წარმოშობიდან, ანუ ქრისტეშობამდე დაახლოებით 2000 წლიდან დღემდე, უამრავი დამწერლობა განვითარდა და განადგურდა.

გასული 2500 წლის განმავლობაში, ლათინური ანბანი იმდენად პოპულარული გახდა, რომ მოახერხა გზიდან ჩამოეცილებინა არაერთი სადამწერლობო სისტემა, რომელთა შორისაც, ერთ დროს, რომაული დომინირებდა. თუმცა, ორ მილიარდ ადამიანზე მეტი კვლავ სხვა დამწერლობას იყენებს, რომელთაგანაც რამდენიმე ნამდვილად შთამბეჭდავ ხელნაწერ მშვენებას წარმოადგენს.

წარმოგიდგენთ მსოფლიოს 5 ესთეტიურად ყველაზე მიმზიდველ დამწერლობას.

1. ბირმანული (მიანმარი) – ბირმანული ანბანი მრგვალი ფორმებისაგან შედგება, რომლებიც აუცილებლად საათის ისრის მიმართულებით უნდა მოიხაზოს. მის მომაჯადოებელ ხელწერებს უფრო პრაქტიკული დანიშნულება ჰქონდათ, ვიდრე ესთეტიური: ძველად, წერილები პალმის ფოთოლზე იწერებოდა, რომელიც ადვილად იხვეოდა.

 მართალია, ბირმანული ამ ჩამონათვალში არსებულ სხვა დამწერლობებთან შედარებით, ყველაზე ნაკლებადაა გადაშენების პირას, მაგრამ მის გამოყენებას უფრო და უფრო ანაცვლებს ჰინდი. მიანმარმა, რომელსაც აქამდე აკრძალული ჰქონდა საგარეო ტურიზმი, ახლახანს გახსნა საზღვრები სტუმრებისათვის და ის იმ ქვეყნებს მიეკუთვნება, რომლებშიც ვერსად ნახავთ “კოკა-კოლას” ბილბორდებს.

2. ცეილონური (შრი ლანკა) – ცეილონური მსოფლიოს ერთ-ერთ ყველაზე მდიდარ ანბანად ითვლება. მას 50-ზე მეტი ფონემა გააჩნია, თუმცა, თანამედროვე მწერლობაში მხოლოდ 38 გამოიყენება. იგი დღესაც ისწავლება ბუდისტურ მონასტრებსა და სკოლებში. ის შრი ლანკას 21 მილიონიანი მოსახლეობის ნახევარზე მეტის მშობლიური ენაა.

დაბალი გეოგრაფიული მდებარეობა ცეილონურს დიდ საფრთხეს უქმნის, თუმცა, მიუხედავად მისი გამოყენებადობის შემცირებისა, იგი სავარაუდოდ, კიდევ საკმაოდ დიდხანს გაძლებს.

3. ქართული (საქართველო) – თურქეთსა და რუსეთს შორის, მცირე ტერიტორიაზე არსებულ საქართველოს საკუთარი ენა და დამწერლობა აქვს, რომელთაც რუსეთის მიერ დაბატონება ემუქრებათ. უკანასკნელ საუკუნეში რუსეთის პოლიტიკამ საქართველოს თავდაპირველი ტერიტორიის ნახევარზე მეტის ანექსია მოახდინა. უფრო მეტიც, მუდმივი ზეწოლა მისი ტერიტორიების მისათვისებლად გამოიწვევს იმას, რომ თანდათან უფრო და უფრო ნაკლები კავკასიელი ისაუბრებს ქართულ ენაზე. რუსეთის მიერ საქართველოზე გამავალი ნავთობსადენების დაპატრონების სურვილი ადგილობრივი კულტურის დამოუკიდებლობას უქმნის საფრთხეს, რაც ძალიან სამწუხაროა, რადგან ქართული ანბანი მეტად დახვეწილია, იგი არაბულსაც წააგავს. მისი ბავშვური სიმარტივე მომრგვალებულ ფორმებში აისახება.

4. ტაგალური (ფილიპინები) – ტაგალური, რომელიც ინდო-ევროპული დამწერლობებიდან მომდინარეობს, ფილიპინებში ესპანელების ჩამოსვლამდე დომინირებდა. კოლონიზაციამ იგი თანდათანობით შეცვალა. თუ ადრე ის ქვემოდან ზემოთ მიმართული იწერებოდა, შემდგომ უკვე მარცხნიდან მარჯვნივ დაიწყეს წერა და ასოები 90 გრადუსით ამოატრიალეს. შემდგომ კი, ფილიპინების ოფიციალურ დამწერლობად ესპანური გამოცხადდა, რამაც, შეიძლება ითქვას, სასიკვდილო დარტყმა მიაყენა ტაგალურს.

ტაგალური ჯერ კიდევ არსებობს, თუმცა, ისიც მალე გაიზიარებს იმ 120 ადგილობრივი დიალექტის ბედს, რომელიც თანდათან სრულად მიივიწყა ქვეყნის მოსახლეობამ.

 5. ჰანაკარაკა (ინდონეზია) – ჰანაკარაკა თავდაპირველად, ინდონეზიის კუნძულ იავაზე ჩამოყალიბდა. შემდგომ იგი მეზობლად არსებულ კუნძულებზე გავრცელდა. ბეჭდური მედიის პოპულარიზაციასთან ერთად, ხელისუფლებამ მრავალჯერ სცადა ანბანის სტანდარტიზაცია მე-19 და მე-20 საუკუნეებში. თუმცა, ამ მცდელობებს ხელი იაპონიის ოკუპაციამ შეუშალა მეორე მსოფლიო ომის დროს, როცა ჰანაკარაკას გამოყენება აიკრძალა.

მსოფლიოს 5 ყველაზე ლამაზ დამწერლობას შორის ქართული მე-3 ადგილზეა
მას შემდეგ, მიუხედავად იმისა, რომ ადგილობრივმა ხელისუფლებამ მისი შენარჩუნება საგზაო ნიშნებზე დაწერითა და სკოლებში მისი სწავლებით სცადა, იგი მაინც ჩაანაცვლა ლათინურმა სისტემამ. იმისათვის, რომ ჰანაკარაკას ორიგინალ დამწერლობას პირადად გაეცნოთ, უმალვე ჯაკარტაში გაფრენა მოგიწევთ, სანამ ჯერ კიდევ არ არის ძალიან გვიან.

წყარო:matadornetwork.com

თარგმანი: თათია ჟორჟოლიანი

https://edu.aris.ge/news/msoflios-5-yvelaze-lamaz-damwerlobas-soris-qartuli-me-3-adgilzea.html

(...ვინ გვაქცია მუდმივ მსხვერპლად )

ვინ გვაქცია მუდმივ მსხვერპლად _
მხოლოდ ნაცრად, მხოლოდ ფერფლად,
დარს ვინ გვიქცევს უკუნად?
ვერ ვივარგეთ სულის მხედრად _
გამოვდგებით მხოლოდ ცხედრად
ხუმარაც და სლუკუნაც...

რად გვექცევა ბედი მკაცრად,
ვყოფილიყოთ, თითქოს, არც რა...?
რად მიგველტვის დიდება?
იმიტომ, რომ ყოველ დილით
გვსურს, სამყაროს ჩვენი წილი
ვუთხრათ ჭეშმარიტება.

აჰა, გვიკრთის ხელის გულზე,
თვალს გვჭრის, თუმცა, მაინც ვუმზერთ
პაწაწინა სიმართლეს ...
მაგრამ ვიღაც ჩნდება იმ წამს,
გამოგვაცლის ფეხქვეშ მიწას,
საფლავისკენ მიგვათრევს...

ეს რა უსამართლობაა,
რა ლაჩრული დათმობაა,
უბრძოლველად ბარდები!
წყალში ორჯერ ვეღარ გახვალ,
ვერც რას შეცვლი და ხელახლა
ვეღარ დაიბადები!

შესაძლოა, გვიდგას კვალში
ის, ვინც ახალ აფრებს აშლის,
ვინც რაღაცას იღონებს:
სიკვდილისგან გვიხსნის ყველას
და ფინალის შესაცვლელად
ახალ ხერხს მოიგონებს.

ღრუბლებიდან მისმა მზერამ
უკვდავება დააჯერა
სააქაოს მთლიანად,
მაგრამ ვერ უშველის კვეხნა,
მას, ვინც ერთხელ, ისიც ქვეყნად
გაჩნდა ადამიანად!

ბულატ ოკუჯავა  

ჩემს ქუჩაზე - იოსებ ნონეშვილი

ჩემს ქუჩაზე ერთი ქერა
ქალიშვილი დადის.
ქალია თუ ბედისწერა,
თუ სიზმარი ცხადი.
ო, არ მინდა ნატვრით მოღლილს
ნატვრა ამის გარდა -
შორს გვფარავდეს ლერწმის ქოხის
საოცნებო კალთა.
თეთრ გვირილებს ვკრეფდეთ ველად,
სიყვარულით მთვრალი.
მიბერავდეს მისი ქერა
დალალების ქარი.
და როს წლები წავლენ წყნარად,
დავბერდებით უკვე,
როს მის თმებში მზე კი არა,
მთვარე გააშუქებს;
როს შორს დარეკს, როგორც ზარი,
ჟამი გარდასული
და გაქრება, ვით ზღაპარი,
ბუხრის პირას თქმული, -
ო, არ მინდა ნატვრით მოღლილს
ნატვრა ამის მეტი -
დე, აფრინდეს ლერწმის ქოხი,
ვით ცისფერი გედი...
აგვიყვანოს, ლურჯი ფრთებით
გასჭრას ზეცის კალთა,
სადაც კრთიან ვარსკვლავები -
სულნი წინაპართა.
...ჩემს ქუჩაზე ერთი ქერა
ქალიშვილი დადის.
ქალია თუ ბედისწერა,
თუ ოცნება ცხადი?!

ვინა სთქვა საქართველოზე - ბაჩანა რაზიკაშვილი

ვინა სთქვა საქართველოზე,
„ეგ არის ლომი კვდებაო,
ჩაუხდა ბედის ვარსკვლავი,
მალე მზეც გაუქრებაო,
თავს დასტრიალებს ყორანი,
დასჩხავის ზედიზედაო?!“
თვალთამც დაჰბზარვენ ყორანნი,
გამაგრდი, ქართვლის დედაო!
ბევრმა გვიქადა კვლავაცა,
ბევრმა იუბნა ესაო,
ბევრმა გვიკრიჭა კბილები,
ჩუმად ფრანგული ლესაო.
ცუდად წაუხდათ ქადილი,
ვერრას გამოჰრჩნენ ვეფხვსაო,
ლეკვები წამოეზარდნენ,
მტრებზედ ილესენ ბწკლებსაო,
გამოდით, ქართვლის შვილებო,
ერთად შევნივთდეთ ძალები,
წავიდეთ მტერზედ რისხვითა:
ბევრი გვიმართებს ვალები,
დაე, სულ გავწყდეთ, რა ვუყავთ,
დაე, დამიწდეს მკლავები:
დედანი დაგვიტირებენ,
ცრემლებს დაჰღვრიან ქალები,
საფლავს არ შეძრწუნდებიან
ჩვენთა წინაპართ ძვალები.

"კარგის მოქმედი არ ჰყვირის, ნახეთ რა ვქენი ესაო"

კარგის მოქმედი არ ჰყვირის, ნახეთ რა ვქენი ესაო.
სადაც კი შეხვდა ნიადაგს ჩუმად ხნა, ჩუმად სთესაო.
ვისაც კი ცეცხლი დასჭირდა, ჩუმადვე დაუკვესაო,
და მხოლოდ ზეცას ესმოდა მშრომელი კაცის კვნესაო.

გულდამპალს ზეცა რომ მისცეთ, ედემი საცხოვრებლადა,
ძალა და ღონე, ქონება, სამოთხე - სატკბუნებლადა,
მაინც იცხოვრებს ბოროტად და კაცის დამღონებელად;
არ სწუხს თუ მისი სახელი, დარჩება საგინებელად.

ალექსანდრე ყაზბეგი 

შენ არა გაქვს მეფის გვარი ..- იოსებ ნონეშვილი

შენ არა გაქვს მეფის გვარი,
ფრთაფარფატა თოლია,
მაშ, თვალები თამარ ქალის
როგორ გამოგყოლია?
არ მომეკრა შენთვის თვალი,
სიზმრად მაინც გნახავდი.
ხარ ყინწვისის ანგელოსი,
თეთრ ღრუბლებში ნახატი.
შენს სიყვარულს დავიფიცებ,
დაიჯერო იქნება,
ცისფერ კაბას ნუ ჩაიცმევ,
თეთრი უფრო გიხდება.
შენს სიყვარულს დავიფიცებ,
დაიჯერო იქნება,
წარბს ნუ შეჰკრავ, გენაცვალე
გაღიმება გიხდება.
შენ არა გაქვს მეფის გვარი,
ფრთაფარფატა თოლია,
მაშ თვალები თამარ ქალის
როგორ გამოგყოლია?..

(მაია ქართველს)

ღმერთი და ხელები -იოსებ ნონეშვილი

მაღალ ტახტრევანზე იჯდა მამაღმერთი,
თეთრი ღრუბლები ეწყო ბალიშებად,
მყინვარი შანდლად ედგა,
შიგ მზე სანთლად ენთო
და ხალხს ელვის კვერთხით სურვილს ანიშნებდა.
წყალობა უფლისა თურმე ყველას მისწვდა,
მიწის ყველა მკვიდრი თავისთან შეჰყარა,
გაშლილ ხელისგულზე ედო დედამიწა,
რომ კაცთა მოდგმისთვის გაეყო ქვეყანა.

მის წინ რიგში იდგენენ ზანგნი თუ არაბნი,
ფრანგნი თუ… ვინ მოსთვლის ღვთის ნებას მინდობილთ.

ზოგს ველი არგუნა, ზოგს მთების ქარაფი,
ზოგს ცხელი უდაბნო, ზოგს ვრცელი მინდორი,
ზოგს მთა მოუწია, ზოგს მთის კალთები.
უფლის განაჩენი არ იყო სადაო.

მხოლოდ ამ გრძელ რიგში არ ჩანდნენ ქართველნი,
რიგი და ქართველი? საიდან სადაო.

და როცა პირწმინდად დარიგდა მთა ბარი,
გოჯიც კი მიწისა არ დარჩა უბრალოდ,
უეცრად ჩვენები, სად იყვნენ სად არა,
წარუდგნენ და ჰკითხეს:
ჩვენ რა ვქნათ უფალო?

მიწის ამზომველნი სულს ძლივსღა ღაფავდნენ,
ფრიად დამაშვრალი ჩანდა თვით მეუფეც,
განცვიფრდა:
ვინა ხართ, სადა ხართ აქამდე?
მთელი დედამიწა გავყავი მე უკვე…

ქართველნი გახლავართ,
გავშალეთ ნაბდები …
შენი სადგეგრძელო თასებით დავცალეთ,
რიგს ლხინი ვარჩიეთ, გაქეთ და გადიდეთ
და დაგვაგვიანდა ჰე ღმერთო მოწყალევ…
დავლოცეთ შენს მიერ შექმნილი სამყარო,
მეუფევ მაღალო!

და რადგან ეს მიწა ყველას გაუყავი,
ცუდი თუ კარგი კუთხე გაეცი მთლიანად.
რა უყოთ, ნუ სწუხარ, შენ კარგად იყავი,
ოღონდ დაგვიცალე ეს ერთი ფიალა!

…..ალპებად,
ანდებად,
თუ კავკასიონის მთებად,
აიწიენ წარბები შეკრული…

სად დაგაბინაოთ? – არ არის იოლი,
ასეთი ლამაზნი.
მამაცნი
ერთგულნი…
სულ ყველა გავეცი, ბილიკიც, ჭიუხვიც,
მარტო დავიტოვე პატარა წალკოტი,
იქ კალთა დავბერტყე სიტურფის, სიუხვის,
საჩემოდ სამოთხის ხეხილით ვამკობდი,
მე ჩემთვის მინდოდა მზიური ქედები
და რადგან მიწის სხვა ნამცეციც არ არის,
ზეცაში ვიცხოვრებ…
ხოლო ეს ედემი -
თქვენთვის დამითმია.
დე, იყოს ალალი!

და ასე წაბრძანდა ღმერთი ცათა შინა,
და ჩვენ დაგვიტოვა ღვთიური მთა-ბარი,
მიტომ საქართველოს რა არ გააჩნია
ქუხს მისი სიტურფის,
სიუხვის ამბავი…

Американские археологи нашли города Содом и Гоморра, уничтоженные магматическим потоком.

სოდომი - Содом и Гоморра -Sodom & Gomorrah